8 Şubat 2013 Cuma

TÜRKİYENİN İKLİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1-      Matematik Konum


Dört mevsim belirgin olarak yaşanır
Güneyden sıcak kuzeyden ise soğuk hava kütlelerinin etkisi altında kalır
Güneyden kuzeye sıcaklık artar
Bakı yönü güney yamaçlardır
Batı rüzgarlarının etkisinde kalır
Yıl içinde güneş ışınlarını dik açıyla almaz


2- Özel Konum

           Yükselti: Ülkemiz ortalama yükseltisi fazla olan bir ülkedir. Yükselti genellikle batıdan doğuya doğru artar. Bu nedenle batıdan doğuya doğru sıcaklık genel olarak azalır.

            Denizellik: Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir. Bu nedenle kıyıların sıcaklık ortalaması iç kesimlerden daha fazladır. Kıyılarda nemlilik daha fazla sıcaklık farkı daha azdır.

             Dağların Uzanışı: Kuzey Anadolu ve Toros Dağları denize paralel uzanarak nemli hava kütlelerinin iç kesimlere ulaşmasını engeller. Batı Anadolu’da dağların denize dik olarak uzanması ılımanlaştırıcı etkinin iç kesimlere ulaşmasını sağlar.

             Çevresindeki basınç Merkezleri: Türkiye kış mevsiminde Sibirya YB ve İzlanda AB etkisinde kalmaktadır. Yaz mevsiminde ise Asor YB ve Basra AB etkisindedir.


TÜRKİYE’DE İKLİM ELEMANLARI

              SICAKLIK

              Enlem etkisi nedeniyle güneyden kuzeye doğru sıcaklık azalır.
       Yükselti nedeniyle genellikle batıdan doğuya doğru sıcaklık azalır.
              Bakı etkisiyle güney yamaçlar daha sıcaktır.
       Nemliliğin kıyıdan iç kesimlere doğru azalması, iç kesimlerde kıyılara göre sıcaklık farkının daha fazla olmasına neden olmuştur.
             Nemliliğin etkisiyle sıcaklık kış mevsiminde kıyıdan iç kesimlere doğru azalır.


            Türkiye’nin Yıllık Ortalama sıcaklık Dağılışı

Türkiye’de yıllık ortalama en yüksek sıcaklık enlem ve karasallık etkisinden dolayı Güneydoğu Anadolu Bölgesinde görülür.
Kuzeydoğu Anadolu karasallık ve yükselti etkisi ile sıcaklıkların en düşük olduğu yerdir.
Enlem etkisinden dolayı sıcaklıklar genellikle güneyden kuzeye doğru azalır.


      Türkiye’de Temmuz Ayı Sıcaklık Dağılışı
 


Temmuz ayında enlem ve karasallık etkisi ile en yüksek sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu Bölgesindedir.
En düşük sıcaklıkların ise Karadeniz Bölgesinde görülmesinin nedeni denizellik ve enlem etkisidir.

         Türkiye’de Ocak Ayı Sıcaklık Dağılışı
      


Ocak ayında en yüksek sıcaklıkların Akdeniz Bölgesi’nde görülmesinin nedeni denizellik ve enlemdir.
En düşük sıcaklık ortalamalarının Kuzeydoğu Anadoluda görülmesinde yükselti ve karasallık etkilidir.

         Türkiye’de Yıllık Sıcaklık Farkının Dağılışı:
     
   

Kıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe nem miktarının azalması sonucu sıcaklık farkı artar. Doğu Anadolu ve Kuzeydoğu Anadolu yıllık sıcaklık farkının en fazla olduğu alanlardır.



        BASINÇ VE RÜZGARLAR

        Türkiye’yi Etkileyen Basınç Merkezleri

Türkiye’de deniz ve karaların mevsimlere göre farklı ısınmasına bağlı olarak oluşmuş lokal basınç merkezlerinin yanı sıra Türkiye dışında oluşan ve Türkiye’yi etkisi altına alan büyük basınç merkezleri bulunmaktadır.


Yüksek Basınç Alanları

Asor DYB: 30 derece kuzey enlemlerinde Türkiye’nin batısında oluşan bu basınç merkezi yaz mevsiminde ülkemizin büyük bir kısmının sıcak ve kuru bir havanın yaşanmasına neden olur
.
Sibirya TYB: Sibirya üzerinde bulunan ve kış aylarında ülkemizi etkisi altına alan basınç merkezidir. Bu basınç merkezi etkili olduğunda ülkemizde kışlar çok soğuk ve kar yağışlıdır.

Balkan TYB

Kuzey Afrika DYB



Alçak Basınç Alanları

İzlanda DAB: 60 derece kuzey enlemleri çevresindeki İzlanda ve çevresinde oluşur. Kış mevsiminde Sibirya YB merkezi zayıf olduğunda İzlanda AB etkili olmaya başlar. Bu durumda ülkemizde hava sıcaklığı ve yağışlar artar.

Basra TAB:  muson sisteminin bir parçası olarak Basra körfezi çevresinde oluşur. Yaz mevsiminde ülkemizin güneydoğusunda sıcak ve kuru havanın görülmesine neden olur.

Doğu Akdeniz TAB

Doğu Karadeniz TAB

      Türkiye’de Etkili Olan Yerel Rüzgarlar.

         

         NEMLİLİK VE YAĞIŞ

Türkiye’de nemlilik ve yağış yönünden güney-kuzey ve doğu-batı doğrultusunda büyük farklılıklar görülür.  Bu farklılığın nedenleri arasında denizellik, karasallık, yükselti, bakı ve dağları uzanışı gibi faktörler etkilidir.


Buharlaşma

Yaz sıcaklığının en fazla olduğu Güney Doğu Anadolu Bölgesi buharlaşma miktarının en fazla olduğu alanlardır.
Güneşlenmenin en az olduğu Doğu Karadeniz buharlaşmanın en az olduğu yerdir.


Nemlilik

Nemlilik en fazla Karadeniz kıyılarındadır. Kıyılardan iç kesimlere doğru gidildikçe nem oranı azalır.
Sıcaklığa bağlı olarak maksimum nem oranı en fazla olan GDA bölgesi nem açığının en fazla olduğu bölgedir.


Bulutlanma

Bağıl nem oranı en fazla olan Doğu Karadeniz bulutlanma oranı en fazla olan bölgedir.
Nem oranı çok az olduğundan GDA’da bulutlanma çok azdır.


Yağış

Kıyılarımızda, dağların denize bakan yamaçlarında Doğu-Batı Karadeniz, Güneybatı Ege ve Batı Akdeniz’de orografik yağışlar görülür.
Doğu Karadeniz ülkemizin en fazla yağış alan yerleridir.
Tuz Gölü çevresi, Iğdır, Güney Doğu Anadolu’nun güney kesimleri ülkemizin en az yağış alan yerleridir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder