24 Şubat 2013 Pazar

TÜRKİYENİN ÇEVRESİNDEKİ BÖLGESEL SORUNLAR


 
Türkiye’yi İlgilendiren Başlıca Sorunlar

Doğrudan İlgilendiren Sorunlar
     Irak Sorunu
     Batı Trakya Sorunu
     Kıbrıs Sorunu
     Ege Denizi’ndeki Kıta Sahanlığı Sorunu
     Suriye ile Fırat ve Dicle Sorunu

Dolaylı Olarak İlgilendiren Sorunlar
     Kosava Sorunu
     Bosna – Hersek Sorunu
     Makedonya Sorunu
     Kafkasya’daki Sorunlar
     Orta Doğu’da Yaşanan Sorunlar

Türkiye’nin yakın çevresinde çatışmaların doğmasını etkileyen başlıca faktörler;  petrol ve doğalgaz hatları ile gelecekte kullanılabilecek doğal kaynakların fazla olmasıdır.

Türkiye’yi Doğrudan İlgilendiren Sorunlar
Batı Trakya Sorunu
Rodop Dağları’nın güneyindeki Yunanistan topraklarında yaşayan Türklere, Batı Trakya Türkleri denir. Batı Trakya bölgesinin yönetim merkezi Gümülcine kentidir.
Sorunun Nedenleri: Tarihi, kültürel ve sosyal nedenleri olan bir sorundur.
İlgili Ülkeler: Türkiye ve Yunanistan
Günümüzdeki Durumu: Hukuksal olarak çözülmüş görünmektedir. Lozan Barış Antlaşmasına göre, İstanbul’da yaşayan Rumlar ve Batı Trakya Türkleri tüm azınlık haklarından eşit şekilde yararlanacaktır. Yunanistan tek taraflı olarak antlaşmaya uymadığında uygulamada sorunlar yaşanmaktadır.
Çözüm Önerileri: Lozan Antlaşmasına iki tarafında adilane şekilde uyması.

Irak Sorunu
Kuzey Irak Petrol Havzası, Orta Doğu’nun önemli petrol bölgelerinden biridir.
Sorunun Nedenleri: Tarihi, kültürel, etnik, sosyal ve idari nedenlerin yanı sıra zengin petrol yatakları ve Fırat ve Dicle sorunu.
Ayrıca Musul – Kerkük sorunu da önemlidir.
İlgili Ülkeler: Türkiye, Irak, İngiltere, ABD ve İran
Günümüzdeki Durumu: iran ve Irak arasında 1977 – 1988 yılları arasında devam eden savaş bölgeyi istikrarsızlığa sürüklemişti.
1991 yılında Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesi ile ABD I. Körfez Savaşını başlatmıştır. 11 Eylül olaylarını bahane eden ABD ve müttefikleri 2009 yılına kadar olan süreçte Irak’ı  işgal etti. Bu durum Irak’ı istikrarsızlaştırmıştır.
Musul – Kerkük bölgesindeki Türkmenler çeşitli sorunlar yaşamaktadır. Fırat ve Dicle nehirlerinden daha fazla yararlanmak isteyen Irak GAP’a karşı olumsuz görüşler beslemektedir.
Bu sorunlar Türkiye ve Irak arasındaki ekonomiyi olumsuz etkilemektedir.
Çözüm Önerileri: Irak halkı dış müdahale olamadan kendi iç dinamikleriyle demokratik bir yönetim oluşturmalıdır.
Ülkede etnik unsurlara haklar tanınarak iç barış sağlanmalıdır.
Irak başta petrol olmak üzere doğal kaynaklarında doğrudan söz sahibi olmalıdır.

Kıbrıs Sorunu
Kıbrıs’ın Coğrafi Konumunun Önemi
Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarına eşit uzaklıkta olması
Doğu Akdeniz, Balkanlar ve Kuzey Afrika’daki stratejik dengeler üzerinde etkili olması
Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla Doğu Akdeniz’deki ticari ve coğrafi öneminin artması
Boğazlar ve Süveyş kanalı gibi iki önemli su geçiş yolu üzerinde yer alması
Türkiye, Yunanistan, İngiltere ve genel olarak AB için stratejik önem taşıması

Sorunun Nedenleri: İngiltere Yunanistan ve Türkiye arasında 1959 yılında Zürih ve Londra Antlaşmaları imzalandı. 1960 yılında Garantörlük antlaşması ile iki halkın ortak egemenliğine dayalı Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştur.
1963’te ada Rumlar tarafından Yunanistan ile birleştirilmek istendi.
1964’te BM askerli adaya yerleştirildi ancak çatışmaların önüne geçilemedi.
1974 Kıbrıs barış Harekatı ile Türklere yapılan baskılara son verildi.
1983 KKTC kuruldu. Sadece Türkiye tarafından tanınması uluslar arası platformda tartışmalara neden oldu.
Güney Kıbrıs 2004 yılında Kıbrıs adıyla AB ye üye olmuştur.
Günümüzdeki Durum: adadaki sorunlara BM ve AB düzeyinde çözüm arayışları devam etmektedir.
Çözüm Önerileri: iki toplumun eşit haklara sahip olduğu bir yönetim oluşturulmalıdır.

Bosna-Hersek Sorunu
Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’ni oluşturan 6 federasyondan biridir. 1992 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir.
Sorunun Nedenleri: milliyetçilik hareketleri
Etnik ve dini farklılıklar
Sahip olduğu yer altı zenginlikleri nedeni ile stratejik öneminin fazla olması.
İlgili Ülkeler: Bosna-Hersek, Sırbistan, Hırvatistan, AB ve ABD
Günümüzdeki Durum: 1995’te imzalanan Dayton Antlaşması ile Bosna- Hersek bağımsız bir devlet olarak tanınmıştır.
Yaşanan Sorun
Nedenleri
İlgili Ülkeler
Ege Denizi’nde Kıta sahanlığı
Yunanistan’ın kıta sahanlığını 6 milden 12 mile çıkarmak istemesi
Yunanistan’ın kıta sahanlığını adalardan başlatmak istemesi
Türkiye
Yunanistan
Sınır aşan akarsular sorunu
Irak ve Suriye Gap’a karşı çıkmaktadır.
Nehirlerin sahip olduğu su rezervlerini bile aşan taleplerde bulunmaktadırlar.
Suriye
Irak
Türkiye
Kosava Sorunu
Kosava Arnavutlarının ulus devlet olma talebi
Bu talebi görmezden gelen Sırp milliyetçilerinin tutumu
1999 yılında Sırpların Arnavutlara karşı etnik sokırıma kalkışması
Sırbistan
Kosava
Arnavutluk
Makedonya
Yunanistan
Bulgaristan
Türkiye

Kafkasya’daki sorunlar (Ermenistan’ın Karabağ’ı işgali )
Karabağ’ın jeopolitik konumunun önemli olması
Ermenistan’ın Karabağ üzerinde tarihsel haklarının olduğunu iddia etmesi. Ermeni nüfusun çoğunlukta olduğunu ileri sürmesi
Azeriler ise Türk nüfusun çoğunluk olduğunu ileri sürmektedir.

Ermenistan
Azerbaycan
İran
Türkiye
Rusya
ABD
AB
Makedonya Sorunu
Etnik ve sorunlar
Arnavutların ulusal hak talepleri
Komşu devletlerin topraklarında üç farklı Makenonyanın bulunması
Makedonya
Yunanistan
Bulgaristan
Orta Doğu’daki sorunlar Filistin Sorunu
Kudüs’ün tarihsel kültürel ve dinsel konumu
Yahudi siyonizmi
Filistin ve İsrail’in aynı topraklar üzerinde hak iddia etmesi
Filistin
İsrail
ABD
Arap Ülkeleri



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder